วัดเชตุพน

เมืองเก่า อำเภอเมืองสุโขทัย จังหวัดสุโขทัย

วัดพระสี่อริยาบถ ชื่อวัดพระเชตุพน เป็นชื่อเดิมในสมัยสุโขทัย สันนิษฐานว่าน่าจะนำชื่อมาจากเรื่องในพระไตรปิฏกคือ วัดเชตวนาราม อยู่ที่กรุงสาวัตถีในลุ่มน้ำอจิรวดีของอินเดีย ซึ่งมีความคิดเกี่ยวกับการสร้างพระอารามถวายเป็นที่ประทับของพระพุทธเจ้า โดยเชื่อว่า ในกาลครั้งหนึ่ง พระพุทธเจ้าอาศัยซึ่งเมืองพาราณสี เป็นที่โคจรคาม ทรงสำราญอิริยาบถทั้ง ๔ ในป่าอิสิปตนะกับด้วยอาริยสงฆ์… วัดพระเชตุพนสันนิษฐานว่า น่าจะเป็นวัดสำคัญและมีความรุ่งเรืองในสมัยสุโขทัยตอนปลาย จากจารึกวัดสรศักดิ์กล่าวถึงเหตุการณ์เมื่อกลางพุทธศตวรรษที่ ๒๐ ว่า เมื่อพระมหาเถรธรรมไตรโลกฯ ซึ่งมีศักดิ์เป็นน้าของพระมหาธรรมราชา เจ้าเมืองสุโขทัยพระองค์หนึ่ง มาจำพรรษาอยู่ที่วัดสรศักดิ์ ได้ร่วมชุมนุมกับพระวัดเชตุพน เพื่อพิจารณาการสร้างเจดีย์ช้างรอบและศาสนสถานอื่นๆ ที่วัดสรศักดิ์ นอกจากนี้ยังได้พบจารึกที่วัดเชตุพน กล่าวถึงเจ้าธรรมรังษีซึ่งบวชได้ ๒๒ พรรษา มีจิตศรัทธาสร้างพระพุทธรูปขึ้นใน พ.ศ. ๒๐๕๗ อันกอรปไปด้วยอสีตานุพยัญชนะทั้ง ๓๒ นอกจากนี้ ยังได้กล่าวถึง แท่งศิลาจารึกนี้ว่า ได้มาจากพระขพงหลวง ศิลปกรรมสมัยสุโขทัยที่โดดเด่นของวัด คือมณฑปที่สร้างด้วยหินชนวน เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปสี่อิริยาบท คือนั่ง นอน ยืน เดิน มีการใช้วัสดุทั้งอิฐ หินชนวน ศิลาแลง องค์พระพุทธรูปปั้นโดยรอบผนังอิฐซึ่งทำหน้าที่เป็นแกนรองรับหลังคา อันเป็นลักษณะที่พัฒนามาจากสถาปัตยกรรมของพม่าในเมืองพุกาม ทางด้านตะวันตกของมณฑปจตุรมุขนี้มี มณฑปย่อมุมไม้ยี่สิบขนาดเล็ก มีหลังคาก่อซ้อนกันเป็นเสา และใช้หินชนวนขนาดใหญ่ทำเป็นเพดาน ยังปรากฏร่องรอยของพระพุทธรูปนั่งปางมารวิชัยแต่ชำรุดมากแล้ว ที่ผนังด้านนอกมีลายเขียนสีดำ แสดงลักษณะแบบที่ปรากฏบนเครื่องถ้วยจีน เป็นลายพรรณพฤกษา นับเป็นงานศิลปะที่น่าภาคภูมิใจและงดงามอย่างยิ่ง นอกจากนี้มีเจดีย์ทรงมณฑปขนาดย่อม ภายในเจดีย์มีรอยพระพุทธรูปปูนปั้นอยู่ด้านตะวันออก หน้ามณฑปออกไปมีวิหาร ๖ ห้อง และยังมีแนวกำแพงหินทำด้วยหินชะนวนแท่งใหญ่และหนา เจาะเป็นเดือยสลักกันไว้เหมือนเข้าปากไม้ อันแสดงให้เห็นถึงความพยายามและศรัทธาที่มีต่อพระพุทธศาสนา โบสถ์ของวัดพระเชตุพนมีใบเสมาปักเป็นคู่ เช่นเดียวกับวัดพระศรีมหาธาตุเชลียงในเมืองศรีสัชนาลัย ในสมัยโบราณ วัดที่มีใบเสมาปักเป็นคู่นั้นเป็นวัดหลวง

Gallery

Panorama